شانه مفصلی است که استخوان بازو (هومروس)، تیغههای شانه (کتف) و استخوان ترقوه (کلاویکل) را به هم متصل میکند. هومروس یا استخوان بازو در حفره گرد کتف یا اسکاپولا در هر دو سمت بدن قرار میگیرد. هر شانه توسط گروهی متشکل از چهار ماهیچه و تاندون به نام روتاتور کاف که استخوان بازو را پوشانده و از آن محافظت میکنند، در جای خود نگهداشته شده و این امر بالا آوردن دست و بطور کلی حرکت دادن آنرا ممکن میسازد.
شانه درد میتواند علل متعددی داشته باشد. این درد ممکن است ناشی از سقوط از ارتفاع، تصادف، ضربه یا در اثر تکرار مداوم برخی از کارهای روزمره مانند زیاد نقاشی کشیدن ایجاد شود. گاها نیز شانه درد ناشی از ابتلا به بیماریهایی نظیر آرتروز میباشد. وجود عارضه و مشکلات در سایر قسمتهای بدن نیز میتواند منجر به شانه درد شود که در این حالت به آن درد ارجاعی شانه گفته میشود.
شایعترین آسیبها و بیماریهای مربوط به شانه کدامند و نحوه تشخیص و درمان آنها چگونه است؟

دررفتگی مفصل شانه
چنانچه شانه به شدت به سمت عقب کشیده شود و یا بیش از حد بچرخد، ممکن است سر استخوان بازو در ناحیه شانه از کاسه خود بیرون بزند. در این حالت شما در شانه خود درد و ضعف خواهید داشت و همچنین ممکن است تورم، بی حسی و کبودی نیز داشته باشید.
نحوه تشخیص دررفتگی مفصل شانه
طی معاینه فیزیکی، پزشک شانه شما را از احاظ حساسیت به لمس، تورم یا دفورمیتی (تغییر شکل) بررسی میکند. عکسبرداری با اشعه ایکس از مفصل شانه نیز میتواند دررفتگی مفصل شانه و همچنین سایر آسیبها نظیر شکستگی استخوان یا آسیبهای دیگر مفصل شانه را نشان دهد.
درمان دررفتگی مفصل شانه
- پزشک مفصل دررفته را جا انداخته و به موقعیت قبلی بر میگرداند. چنانچه درد و تورم زیاد باشد، ممکن است از بی حسی موضعی برای انجام این کار استفاده کند.
- سپس پزشک، از آتل یا اسلینگ (آویز دست) استفاده میکند تا مفصل شانه شما بی حرکت بماند. بسته به اینکه کدام مفصل شما درگیر شده باشد و بسته به میزان آسیب وارده به مفاصل و بافتهای مجاور، ممکن است مجبور باشید این آتل یا اسلینگ را به مدت چند هفته داشته باشید.
- با استراحت کردن و دریافت درمان توانبخشی (فیزیوتراپی) اکثریت موارد دررفتگی مفصل شانه در عرض چند هفته بهبود یافته و به حالت قبل بر میگردند.
- گاها احتمال دررفتگی مجدد برخی از مفاصل اعم از مفصل شانه و مفصل زانو نیز وجود دارد.
- اگر رباطهای شما ضعیف باشند و شما مکررا دچار دررفتگی مفصل شوید، ممکن است برای حل این مشکل به جراحی نیاز داشته باشید.
دررفتگی مفصل ترقوه به کتف یا شانه جدا شده

نحوه تشخیص شانه جدا شده
پس از معاینه فیزیکی و عکسبرداری، پزشک با استفاده از مقیاس درجه بندی آسیب مفصل آکرومیوکلاویکولر (AC) راکوود، شدت و جدیت این آسیب را تعیین میکند. این مقیاس و درجهبندی، از آسیب خفیف که باعث کشیدگی لیگانهای آکرومیوکلاویکولر میشود تا آسیب شدیدی که باعث جدا شدن شدید رباط و دررفتگی مفصل میشود را شامل میشود. این درجهبندی، پزشک را در تعیین درمان مناسب و نیاز یا عدم نیاز به جراحی کمک کرده و طول درمان و عوارض طولانی مدت آسیب را نیز به نحوی مشخص میکند.
درمان شانه جدا شده
در اکثریت موارد و بدون جراحی، شانه جدا شده در عرض ۲ الی ۱۲ هفته بهبود مییابد. درمان غیر جراحی این آسیب شامل موارد زیر میشود:
- استفاده از آتل یا اسلینگ برای ثابت و بی حرکت نگهداشتن شانه در حین بهبودی.
- استفاده از کمپرس یخ و مصرف داروهایی نظیر ایبوپروفن، ناپروکسن، آسپرین یا استامینوفن برای تسکین درد.
- فیزیوتراپی یا تمرینات ورزشی جهت تقویت عضلات و رباطهای شانه پس از بهبودی. برنامه توانبخشی باید طبق صلاحدید پزشک معالج ارائه شود.
- پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین تا ۸ الی ۱۲ هفته پس از بهبودی.
در مورد آسیبهای جدیتر و شدید یا در مواردی که درمانهای غیر جراحی کارساز نباشند، ممکن است به جراحی نیاز باشد.
درمانهای جراحی این آسیب عبارتند از:
- تراش و برداشتن قسمت انتهایی استخوان ترقوه جهت جلوگیری از ساییده شدن آن به تیغه شانه.
- ترمیم و اتصال مجدد رباطهای پاره شده به قسمت انتهایی استخوان ترقوه. این جراحی میتواند مدتها پس از وقوع آسیب نیز انجام شود اما اگر مدت بسیار طولانی از آسیب گذشته باشد ممکن است برای ترمیم رباطها به پیوند بافت نیاز باشد.
شکستگی شانه

تشخیص شکستگی شانه
جهت تشخیص شکستگی در شانه، پزشک متخصص ارتوپدی از انواع آزمایشهای پیشرفته عکسبرداری جهت تعیین محل دقیق شکستگی و شدت آن استفاده میکند. این آزمایشهای عکسبرداری عبارتند از:
- عکسبرداری با اشعه ایکس
- سی تی اسکن
- ام آر آی
- سونوگرافی اسکلتی عضلانی (ماسکولو اسکلتال)
درمان شکستگی شانه
برخی از موارد شکستگی شانه را میتوان با روشهای غیر تهاجمی درمان کرد، اما برخی دیگر جهت ترمیم به روشهای درمانی پیچیدهتری نیاز خواهند داشت. گاها نیز برنامه درمانی ممکن است به هر دو روش درمان محافظه کارانه و جراحی نیاز داشته باشد.
اکثریت شکستگیهایی که با دررفتگی همراه نباشد را میتوان با تکنیکهای محافظه کارانه زیر درمان کرد:
- آیسینگ یا سرما درمانی
- استفاده از آتل یا اسلینگ برای ثابت و بی حرکت نگهداشتن شانه در حین بهبودی استخوان.
- تجویز داروهای مسکن خوراکی برای تسکین درد.
- فیزیوتراپی و تمرینات ورزشی برای افزایش و تقویت دامنه حرکتی (این برنامه توانبخشی تحت نظارت دقیق فیزیوتراپیست انجام میشود)
چنانچه استخوان جابجا شده یا زخم باز وجود داشته باشد(استخوان از پوست بیرون زده باشد)، برای ترمیم شکستگی و ترمیم رباط، تاندون و عضلات آسیب دیده، انجام جراحی ضروری خواهد بود.
پارگی غضروف شانه یا پارگی لابروم شانه

نحوه تشخیص پارگی غضروف شانه
پس از انجام معاینات فیزیکی، برای تشخیص پارگی غضروف و سایر آسیبهای احتمالی وارده به عضلات، تاندونها و رباطها، از اسکن ام آر آی استفاده میشود.
درمان پارگی غضروف شانه
معمولا در این مورد، جراحی گزینه درمانی اولیه نیست. پزشک برای مهار درد و تورم، داروهای ضد التهابی تجویز میکند. پس از کنترل این موارد، پزشک شما را به فیزیوتراپیست ارجاع داده یا تمرینات خاصی را برای تقویت عضلات شانه به شما آموزش میدهد.
چنانچه مصرف دارو و تمرینات ورزشی کارساز نباشد، جراحی تنها راه خواهد بود. نوع جراحی نیز به شدت آسیب، سن و سطح فعالیت شما بستگی دارد.
پارگی روتاتور کاف

نحوه تشخیص پارگی روتاتور کاف
جهت بررسی میزان حساسیت به لمس شانه و ارزیابی دامنه حرکتی و قدرت بازو، پزشک معاینه فیزیکی انجام میدهد.
برای اطمینان از تشخیص صحیح، ممکن است تستهای زیر نیز انجام شوند:
- عکسبرداری با اشعه ایکس برای بررسی آرتروز یا وجود خار استخوانی.
- ام آر آی یا سونوگرافی برای بررسی پارگی تاندون.
درمان پارگی روتاتور کاف
گاها تنها درمانهای محافظهکارانه نظیر استراحت کردن، کمپرس یخ و فیزیوتراپی، برای بهبودی آسیب وارده به روتاتور کاف کفایت میکند. چنانچه آسیب وارده شدید باشد، ممکن است به جراحی نیاز داشته باشید.
چنانچه درمانهای محافظه کارانه کارساز نباشند و درد شما بقدری شدید باشد که زندگی روزمره شما را مختل کند، پزشک تزریق استروئید به مفصل شانه را توصیه خواهد کرد.
شانه یخ زده

نحوه تشخیص شانه یخ زده
معمولا تنها معاینه فیزیکی نیز برای تشخیص عارضه شانه یخ زده کافی است اما پزشک ممکن است از آزمایشهای عکسبرداری نظیر عکسبرداری با اشعه ایکس، سونوگرافی یا ام آر آی نیز برای رد احتمال سایر مشکلات اعم از آرتروز یا پارگی روتاتور کاف که میتواند باعث بروز درد و محدودیت حرکتی شود استفاده کند.
درمان شانه یخ زده
جهت تسکین درد و التهاب شانه از داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی بدون نسخه مانند آسپرین یا ایبوپروفن استفاده میشود. همچنین ممکن است برای تقویت عضلات و بهبود دامنه حرکتی به فیزیوتراپیست نیز ارجاع داده شوید.
از تزریق کورتیکواستروئید در مفصل شانه برای تسکین درد و بهبود دامنه حرکتی استفاده میشود.
درمان عارضه شانه یخ زده به ندرت به جراحی نیاز پیدا میکند. اما اگر سایر درمانها کارساز نباشند ممکن است درمان تهاجمیتر و جراحی برای درمان عارضه شانه یخ زده توصیه شود.
سندروم گیرافتادگی شانه

نحوه تشخیص گیرافتادگی شانه
پزشک پس از بحث درباره آسیبهای قبلی شانه و همچنین عادات ورزشی شما، معاینه را شروع خواهد کرد. سپس از شما میخواهد تا چند حرکت خاص شانه را انجام دهید تا هرگونه وضعیت غیرعادی را بررسی کند. این مورد به پزشک در رد احتمال گرفتگی عصبی کمک میکند.
گاها برای رد احتمال آرتروز یا وجود زوائد استخوانی مانند خار استخوان که میتواند منجر به گیرافتادگی شانه شود، ممکن است به عکسبرداری با اشعه ایکس هم نیاز باشد. چنانچه پزشک احتمال دهد شما دچار آسیب جدی روتاتور کاف هستید و یا اینکه نتواند تشخیص قطعی از وضعیت شما داشته باشد، ممکن است از اکسن ام آر آی نیز برای بررسی دقیقتر وضعیت استفاده کند.
درمان سندروم گیرافتادگی شانه
هم در مورد گیر افتادگی شانه و هم سایر آسیبهای شایع این مفصل، استراحت کردن جزو مراحل ضروری و مهم درمان است. شما باید از انجام ورزشهای سنگین یا هر حرکتی که موجب تشدید درد میشود خودداری کنید. بویژه اگر ورزشکار باشید باید این مورد را جدی بگیرید.
در موارد گیر افتادگی شانه، بیمار معمولا به فیزیوتراپیست که در آسیب شناسی شانه تخصص دارد ارجاع داده میشود. فیزیوتراپی و انجام تمرینات ملایم ورزشی برای بازیابی قدرت و دامنه حرکتی شانه استفاده میشوند.
چنانچه سایر روشهای درمانی پاسخگو نباشند، ممکن است از جراحی برای برطرف کردن فشردگی فضاهای موجود در ناحیه شانه استفاده شود. جراحی کمک میکند تا مفصل شانه بصورت آزادانه و بدون گیر کردن یا سایش روی استخوان حرکت کند.
بورسیت شانه

نحوه تشخیص بورسیت شانه
پزشک ابتدا برای ارزیابی درد و دامنه حرکتی شانه شما، یک معاینه فیزیکی انجام میدهد. همچنین ممکن است از آزمایشهای تشخیصی زیر نیز استفاده کند:
- عکسبرداری با اشعه ایکس برای بررسی احتمال ابتلا به آرتروز، خار استخوانی و سایر مشکلاتی که می توانند بر مفصل شانه تأثیر بگذارند.
- ام آر آی یا سونوگرافی برای بررسی احتمال وجود التهاب در بورس.
- آسپیراسیون یا تخلیه مایع مفصلی برای آنالیز مایع بورس از لحاظ عفونت یا نقرس.
درمان بورسیت شانه
درمان بورسیت شانه بر کاهش التهاب و به حداقل رساندن علائم ناشی از این عارضه متمرکز است. در اکثریت موارد، علائم این عارضه با درمانهای غیر جراحی زیر تسکین مییابند:
- تزریق استروئید به بورس که تا چند ماه موجب کاهش درد و تورم میشود.
- تجویز کورتیکواستروئیدهای خوراکی نظیر کنالوگ یا سلستون برای کاهش درد و التهاب شدید.
- تمرینات فیزیوتراپی برای تقویت عضلات و بهبود دامنه حرکتی.
- تجویز آنتی بیوتیک برای رفع عفونتهای باکتریایی که منجر به بورسیت شانه می شوند.
چنانچه بورسیت شانه با درمانهای غیرجراحی بهبود نیابد و یا اینکه علائم بیمار تشدید شوند، پزشک ممکن است جراحی را توصیه کند.
آرتروز شانه (استئوآرتریت شانه)
استئوآرتریت شانه که به آن بیماری دژنراتیو مفصل شانه نیز میگویند، شایعترین نوع آرتروز مفصل شانه است. آرتروز میتواند تمامی مفاصل بدن را تحت تاثیر قرار داده و درگیر کند. در این حالت، غضروف بین استخوانها تحلیل رفته و استخوانها بروی هم ساییده میشوند که این امر میتواند باعث ایجاد درد و سفتی در مفصل شانه شود.
نحوه تشخیص آرتروز شانه (استئوآرتریت شانه)
برای تشخیص این عارضه، پزشک ابتدا سابقه پزشکی شما را بررسی کرده و برای ارزیابی میزان درد و حساسیت به لمس و دامنه حرکتی، معاینه فیزیکی انجام میدهد. سپس پزشک میتواند علائم آتروفی یا ضعف ناشی از عدم استفاده از مفصل شانه را تشخیص دهد.
برای تشخیص صحیح آرتروز شانه از آزمایشهای زیر استفاده میشود:
- عکسبرداری با اشعه ایکس
- آزمایش خون، که عمدتاً برای بررسی آرتریت روماتوئید شانه استفاده میشود اما میتوان برای این مورد نیز از آن استفاده کرد.
- آنالیز مایع سینوویال یا مایع مفصلی
- اسکن ام آر آی
درمان آرتروز شانه (استئوآرتریت شانه)
معمولا اولین راه درمان آرتروز و بویژه استئوآرتریت شانه، جراحی نیست. روشهای درمانی استئوآرتریت شانه عبارتند از:
- استراحت دادن به مفصل شانه : فرد مبتلا به آرتروز باید نحوه استفاده از مفصل شانه و بازوی خود در طول فعالیتهای روزمره را اصلاح کند.
- مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی بدون نسخه: مصرف ایبوپروفن یا آسپرین.
- فیزیوتراپی: طبق صلاحدید پزشک.
- انجام تمرینات ورزشی برای افزایش دامنه حرکتی: تمرینات ورزشی خاص به افزایش انعطاف پذیری و دامنه حرکتی کمک میکند.
- اعمال گرما و حرارت همراه با رطوبت.
- استفاده از کیسه یخ بروی شانه: از کیسه یخ ۲ یا ۳ مرتبه در روز و هر بار به مدت 20 دقیقه برای کاهش التهاب و درد استفاده کنید.
- مصرف سایر داروهای تجویزی پزشک: این مورد شامل تزریق کورتیکواستروئیدها میشود.
- مصرف مکملهای غذایی از جمله گلوکزامین و کندروآیتین سولفات: اکثریت بیماران اظهار دارند که درد آنها با مصرف این مکملهای غذایی تسکین مییابد. با این حال، شواهد علمی مینی بر تاثیرگذار بودن مکملهای غذایی در دست نیست.
چنانچه درمانهای غیر جراحی موثر نباشند، جراحی توصیه میشود. اما باید توجه داشته باشید که هر جراحی، خطرات و عوارض خاص خود از جمله عفونت یا مشکلات بیهوشی را میتواند در پی داشته باشد.
روماتیسم مفصل شانه(آرتریت روماتوئید شانه)
روماتیسم باعث می شود سیستم ایمنی بدن به پوشش محافظ مفاصل حمله کند و در نتیجه درد و سفتی در شانه ایجاد شود.
نحوه تشخیص روماتیسم مفصل شانه(آرتریت روماتوئید شانه)
پزشک علاوه بر بررسی علائم و سابقه پزشکی شما، معاینه فیزیکی نیز انجام میدهد. در طول معاینه فیزیکی، پزشک موارد زیر را بررسی خواهد کرد:
- علائم هرگونه آسیب قبلی
- ضعف (آتروفی) عضلات.
- درد حین وارد کردن فشار به مفصل.
- درگیر بودن سایر مفاصل.
- صدای تق تق مفصل هنگام حرکت.
- حساسیت به لمس.
- دامنه حرکتی.
- وجود هرگونه علائم آسیب به تاندونها و رباطهای عضلانی اطراف مفصل.
درمان روماتیسم مفصل شانه(آرتریت روماتوئید شانه)
اولین گزینه درمان روماتیسم مفصل شانه(آرتریت روماتوئید شانه)، روش غیر جراحی است. برای کمک به کاهش علائم آرتریت روماتوئید شانه، پزشک از روشهای زیر استفاده میکند:
- استراحت دادن به مفصل.
- فیزیوتراپی برای بهبود دامنه حرکتی و تقویت عضلات.
- تجویز داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) اعم از آسپرین، ادویل /موترین (ایبوپروفن) یا ناپروکسن برای کمک به کاهش درد و تورم.
- تزریق کورتیکواستروئید به شانه برای کاهش درد و تورم.
- اعمال گرما و حرارت همراه با رطوبت.
- آیسینگ یا سرمادرمانی برای کاهش التهاب و درد شانه .
- تجویز داروی ضد روماتسیمی اصلاحکننده بیماری مانند متوترکسات، برای کمک به جلوگیری از بدتر شدن آرتریت روماتوئید شانه.
- تجویز داروهای بیولوژیک برای آرتریت روماتوئید (RA): (داروهای ضد روماتسیمی اصلاحکننده بیماری مانند اکتمرا، سیمزیا، انبرل، هومیرا، کینرت، اورنسیا، رمیکید، ریتوکسان و سیمپونی). این داروها به روش مهندسی ژنتیک تولید شدهاند تا به عنوان پروتئینهای طبیعی در سیستم ایمنی بدن عمل کنند.
- تجویز مکملهای غذایی از جمله گلوکزامین و کندروآیتین سولفات برای کمک به تسکین درد.
چنانچه این روشهای دمانی کارساز نباشند، پزشک جراحی را در نظر خواهد گرفت.
خار استخوانی

تشخیص خار استخوانی شانه
خارهای استخوانی معمولا در پی سایر بیماریهای دژنراتیو مفصل شانه مانند آرتروز ایجاد میشوند. برای تشخیص وجود خار استخوان در شانه و علت اصلی ایجاد کننده آن، پزشک موارد زیر را انجام میدهد:
- معاینه فیزیکی : برای بررسی دامنه حرکتی شانه و ارزیابی اینکه آیا خار استخوانی به اندازه ای است که با لمس آن تشخیص داده شود یا خیر.
- بررسی سابقه پزشکی شما: برای بررسی سابقه خانوادگی وجود خار استخوان یا آرتروز
- پرسش در مورد هر گونه آسیب و صدمه قبلی: پزشک در مورد حوادث ورزشی، سقوط از ارتفاع و تصادفات از شما سوال می کند.
- تستهای عکسبرداری: مانند عکسبرداری با اشعه ایکس و همچنین ام آر آی یا سی تی اسکن (در صورت لزوم)
- تستهای آزمایشگاهی: مانند آزمایش خون، که به شناسایی فاکتورهای روماتوئید برای کمک به رد احتمال بیماریهای خود ایمنی کمک میکند.
بسته به شواهد و یافتههای پزشک، میتوان وجود خار استخوانی که عمدتا در نتیجه ابتلا به بیماری زمینهای مانند آرتروز ایجاد میشود را تشخیص داد.
درمان خار استخوانی شانه
گاها درمانهای خانگی و تغییر سبک زندگی میتواند به کاهش علائم خار استخوان شانه کمک کند:
- استفاده از کیسه یخ برای کاهش تورم
- مصرف داروهای مسکن بدون نسخه و داروهای ضد التهابی.
- استراحت دادن به مفصل شانه.
چنانچه موارد بالا کارساز نباشند، پزشک روشهای درمانی زیر را توصیه خواهد کرد:
- فیزیوتراپی : تمرینات ورزشی و حرکات کششی میتوانند درد را کاهش دهند و برای بهبود دامنه حرکتی و تقویت عضلات مجاور مفاصل مفید باشند.
- داروهای مسکن تجویزی : چنانچه مسکنهای بدون نسخه کارساز نباشند، پزشک داروهای مسکن قویتر یا کورتیزون را تجویز خواهد کرد.
- جراحی : چنانچه علائم بعد از ۱ سال درمان ادامه داشته باشد، خارهای استخوانی را با جراحی برطرف میکنند.
سوالات متداول
شانه درد چه زمانی میتواند نگران کننده باشد؟
چنانچه دچار تغییر شکل مفصل، ناتوانی در استفاده از مفصل شانه، درد شدید یا تورم ناگهانی باشید باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید.
چگونه می توان از بروز شانه درد پیشگیری کرد؟
میتوان با احتیاط در انجام امورات روزانه و تمرینات ورزشی، از بروز آسیب دیدگی شانه که منجر به درد میشود جلوگیری کرد. چنانچه وظایف شغلی شما شامل بلند کردن اجسام سنگین است، نباید اجسامی که بیش از حد سنگین هستند را بلند کنید. میانه روی و اعتدال در انجام فعالیتهای کاری و روزمره به کاهش احتمال هرگونه آسیب کمک میکند.
استفاده مکرر و بیش از حد از شانه چگونه باعث بروز درد می شود؟
استفاده مکرر و بیش از حد از مفصل شانه میتواند باعث بروز پارگی ریز در رشتههای بافتی می شود که بدن قادر به ترمیم سریع آنها نیست. این امر موجب بروز التهاب دائمی در مفصل میشود.



