درد کمر یکی از شایعترین مشکلات مراجعهکنندگان است که توسط متخصصین طب فیزیکی و توانبخشی درمان میشود. اما از زمان شروع همهگیری کرونا، متصصین طب فیزیکی گزارش دادده اند که میزان مراجعه بیماران مبتلا به کمر درد بیشتر شده است.
پزشکان با بیمارانی رو به رو میشوند که مشکل کمر درد مزمن دارند اما حالا درد آنها بسیار بیشتر شده است. گاهی این درد به خاطر” بیشتر نشستن” و ایجاد عادتهای جدید در زندگی مردم است و گاهی نیز به خود بیماری کرونا مربوط است.
درد کمر و کووید 19 (کرونا)
هرچند پزشکان هنوز در حال تحقیق بر روی نتایج بیماری کرونا روی بدن هستند، اما درد کمر معمولا به عنوان نشانه بیماری کرونا شناخته نمیشود. اما در صورتی که به طور کلی عضلات بدنتان درد میکند، سردرد، تب و لرز دارید، سرفه میکنید و دچار نفستنگی شدهاید و در کنار یکی یا چندتا از این علائم، درد کمر نیز دارید، احتمال آن وجود دارد که مبتلا به کرونا شده باشید.
افرادی که دچار کرونا میشوند، درد عضلانی دارند و این دردها ناشی از واکنش التهابی بدن به بیماری است که ممکن است این درد در بالا یا پایین کمر نیز حس شود. برخی از افراد حتی ممکن است بعد از زدن واکسن کرونا دچار درد و التهاب بدن شوند که البته این امری طبیعی است و نشان میدهد که سیستم ایمنی بدن، دارد کار خودش را انجام میدهد.
اما دردی که مستقیما با کرونا مرتبط باشد معمولا احساس متفاوتی از دردهای معمولی کمر (ناشی از بلند کردن اجسام سنگین) دارد. درد ناشی از فشار زیاد به کمر، معمولا چند روزی طول میکشد، اما درد ناشی از کرونا ممکن است چندین روز یا چند هفته ادامه داشته باشد.
افراد مبتلا به کرونا که مدت زمان طولانی در تخت میمانند نیز ممکن است دچار کمر دردی شوند که ناشی از بیحرکت ماندن طولانی و ضعف عضلات و تغییرات بیومتریک در ستون فقرات (بر اثر ماندن در تخت) است.
درد کمر مربوط به تغییرات ناشی از همهگیری کرونا
مواردی که موجب درد کمر میشوند (از جمله بیرونزدگی دیسک، آرتروز کمر، کشیدگی عضلات کمر) تغییری نکردهاند، اما آنچه که تغییر کرده است، سبک زندگی مردم و عادات روزانه آنها است.
یکی از این تغییرات (قبل و بعد از کرونا) افزایش موارد ابتلا به بیرونزدگی دیسک است. با توجه به این که حالا تعداد بسیار زیادی از افراد از خانه و به صورت دورکاری، کار میکنند، مدت زمان زیادی پشت لپتاپ مینشینند یا در حین استفاده از گوشی برای مدت طولانی به نحو نامناسب روی مبل یا صندلی چمباتمه میزنند یا روی تخت دراز میکشند. این حالات که موجب گرفتگی و کشیدگی عضلات کمر میشود، قبل از همهگیری معمول نبود.
حتی برخی از افراد، در خانه برای خود یک دفتر کار تدارک دیدهاند اما باز هم همیشه تحت شرایط ارگونومیکی ایدهآل کار نمیکنند که مجددا موجب درد کمر و گردن میشود. تغییر در سبک زندگی افراد در همهگیری کرونا همچنین موجب شده افراد سطح فعالیت کمتری داشته باشند. بسیاری افراد عادت داشتند که با همکاران خود، قبل یا بعد از کار، پیاده روی کنند و بسیاری دیگر به صورت منظم به باشگاه ورزشی میرفتند اما حالا کمبود میزان تحرک در طول روز موجب میشود عضلات ضعیف شده و گرفته شوند و این امر نیز به درد کمر ختم میشود.
پیشگیری و درمان کمر درد مرتبط به همهگیری کرونا
افرد مبتلا به کمر درد مرتبط با ابتلا به کرونا میتوانند در درجه اول برای کاهش درد خود از داروهای مسکن غیرتجویزی و همچنین کمپرس گرم استفاده کنند تا بیماری آنها دوره خود را بگذراند و التهاب برطرف شود. اما برای افرادی که کمر درد آنها مستقیما ناشی از ابتلا به کرونا نیست (و از عوارض غیرمستقیم کرونا است)، چند توصیه وجود دارد که به پیشگیری و درمان درد کمر کمک میکند:
تحرک بیشتر
تحرک بیشترسعی کنید به نحوی داشتن تحرک بیشتر را جزئی از روتین زندگی خود کنید مثلا با پیادهروی، دوچرخهسواری، انجام حرکات کششی یا رقصیدن. یک زنگ هشدار روزانه روی گوشی خود تنظیم کنید تا به خود یادآوری کنید. در حین انجام کار نیز هر نیم ساعت یکبار از جای خود بلند شوید، کمی راه بروید و حرکات کششی انجام دهید.
خواب مناسب
تحقیقات نشان داده که استرس و بیخوابی (که برخی از افراد در دوران کرونا دچار آن شدهاند) میتواند منجر به گرفتگی و درد عضلانی شود. سعی کنید استرس خود را با فعالیتهایی آرامشبخش مانند مدیتیشن، کاهش دهید.
قرارگیری بدن در حالت صحیح
محیط کار خود را به نحوی تغییر دهید که ارگونومیک بدن شما در حین کار صحیح باشد. از یک صندلی با تکیه گاه مناسب و پشتی برای کمر استفاده کنید. از قوز کردن خوودداری کنید. کیبورد و صفحه مانیتور را در موقعیت مناسب قرار دهیید و توجه کنید که در حیین کار بدنتان تحت فشار نباشد.
مراجعه به پزشک
پزشک با انجام معایناتی تعیین میکند که درد از کجا نشات میگیرد، بیمار قبل از احساس درد چقدر دامنه حرکتی دارد و اینکه بیمار دچار اسپاسم عضلانی شده است یا خیر. بعد از این ارزیابیها پزشک میتواند علت اصلی کمردرد را تشخیص دهد. درد حاد کمر معمولا بعد از گذشت چند هفته با انجام درمانهایی درخانه درمان میشود. در صورتی که درد برطرف نشد، میتوان از داروهای مسکن استفاده کرد. اگر درمانهای خانگی بعد از گذشت چند هفته اثری نداشتند، پزشک ممکن است مصرف داروهای دیگر یا انجام برخی تراپیها را تجویز کند.
استرس، کمردرد و مراقبتهای یکپارچه
تحقیقات نشان داده است که استرس و فشار روانی همزمان با فشارهای فیزیکی میتواند بر تشدید درد کمر موثر باشد. درمانها و مراقبت هی یکپارچه علاوه بر درمانهای فیزیکی برای درد کمر به درمانهای محیطی و روحی و روانی نیز توجه دارد. استرس یکی از عوامل بسیار موثر بر تشدید درد کمر است و لازم است که برطرف شود.
راههای زیادی برای کاهش میزان استرس بری افراد مبتلا به کمر درد وجود دارد. درمانهای غیر دارویی که برای درمان استرس به منظور کاهش کمر درد توصیه میشود، مجموعه ای از روشها به نام “ذهن و بدن” است.
- درمان رفتاری شناختی یا CBT: این روش یکی از روشهای بسیار موثر در کاهش استرس افراد و در نتیجه کاهش در کمر بوده است. در این روش شخص عامل یا فکر استرس زا و نگران کننده را تعیین میکنند و برخورد خود با ان را تغییر میدهند. در این تکنیک همچنین از روشهای ریلکسیشن و مواجهه با مشکل نیز برای کاهش استرس استفاده میشود.
- کاهش استرس مبتنی بر ذهن یا MBSR: تحقیقات نشان داده که تکنیک MBSR در کاهش درد کمر موثر بوده است. MBSR یک برنامه چند هفتهای است که شامل مدیتیشنهای ذهن-آگاهی (مایندفولنِس)، بدن-آگاهی، یوگا و سایر برنامهها برای کاهش سطح استرس فرد میشود.
- یوگا برای کاهش استرس و اضطراب: تمرینهای یوگا تاثیرات مفید بسیاری هم بر ذهن و هم بر بدن دارد. یوگا به انعطاف و قدرت بیشتر عضلات و مفاصل کمک میکند و به طور همزمان موجب آرام شدن ذهن و کاهش استرس میشود. یوگا یکی از روشهای بسیار موثر و قدرتمند برای کاهش درد کمر است که به طور همزمان تنش در ذهن و عضلات بدن را کاهش میدهد.
- مدیتیشنِ ریکس کردنِ پیشروندهی عضلات: به طور کلی تکنیکهای ریلکسیشن فعالیت سیستم اعصاب مرکزی را تعدیل میکنند. انجام مدیتیسنِ ریلکس کردنِ پیشروندهی عضلات به کاهش تنش در عضلات کمک میکند.
- نوشتن افکار: تحقیقات نشان داده که افرادی که عادت به نوشتن افکار (یا خاطرات و برنامههای) خود را دارند، علاوه بر این که درک بهتری از درد مزمن خود دارند، بهتر با آن کنار میآیند و با آن مقابله میکنند. علاوه بر این، نوشتن در دفترچهی شخصی موجب بهتر شدن حال شما، کاهش استرس و درمان سریعترِ کمر درد میشود.
ممکن است برای مدت زمان بسیار طولانی، مساله همهگیری کرونا همچنان مرکز توجه باشد و بنابراین استرس ناشی از آن نیز ادامه خواهد داشت. اما هیچ زمانی برای اقدام جهت کاهش میزان استرس (و در نتیجه کاهش درد کمر) دیر نیست.
کمردرد بعد از واکسن
انجام واکسیناسیون علیه کرونا میتواند در پیشگیری از ابتلا به کرونا موثر باشد. اما بعد از زدن واکسن ممکن است دچار برخی علائم شوید که طبیعی است و نشان میدهد بدن در حال مقاوم شدن در برابر ویروس است. این علائم باید ظرف چند روز برطرف شوند. برخی از افراد به طور کلی هیچ علائمی ندارند.
نکات موثر برای کاهش عوارض
نکات موثر برای کاهش عوارضدر صورتی که بعد از زدن واکسن دچار درد یا ناراحتی هستید میتواند با مشورت پزشک خود داروهای غیر تجویزی مانند ایبوبروفن، استامینوفن، آسپیرین یا آنتیهیستامین مصرف کنید. در حالت عادی، اگر دچار بیماری یا مشکل زمینهای دیگری نباشید که موجب منع مصرف این داروها شود، میتوانید برای کاهش درد یا مشکلات دیگر بعد از زدن واکسن ازین داروها استفاده کنید.
توصیه میشود که برای پیشگیری از بروز عوارض ناشی از واکسن، این داروها را قبل از زدن واکسن مصرف نکنید. برای کاهش درد یا ناراحتی بعد از زدن واکسن میتوانید:
- یک پارچه خیسِ تمیز روی ناحیه تزریق واکسن بگذارید
- بازوی خود را ورزش دهید و آن را حرکت دهید
برای کمک به ناراحتی ناشی از تب میتوانید:
- مایعات زیاد مصرف کنید
- لباسهای نازک و خنک بپوشید
بعد از تزریق دوز دوم
ممکن است عوارض ایجاد شده بعد از تزریق دوز دوم بیشتر از دوز اول باشد. بروز این عوارض نیز طبیعی است و ظرف چند روز برطرف میشود.
چه زمان باید به پزشک مراجعه کنم؟
به طور کلی بروز عوارضی بعد از واکسن طبیعی است و نشان میدهد بدن در حال مقاوم شدن است اما در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید:
- افزایش قرمزی و حساسیت در محل تزریق واکسن بعد از 24 ساعت
- نگرانکننده بودنِ شدت علائم یا برطرف نشدن علائم پس از چند روز
در صورتی که واکسن کرونا را زدید و احساس میکنید بدنتان واکنش آلرژیک شدید به آن نشان داده باید فورا به اورژانس مراجعه کنید.
به خاطر داشته باشید:
- عوارض ناشی از تزریق واکسن ممکن است حتی در انجام فعالیتهای روزمره شما اختلال ایجاد کنند اما این علائم باید پس از گذشت چند روز برطرف شوند.
- واکسن کرونا برای یجاد مقاومت در شخص به دو دوز تزریق نیاز دارد. حتی در صورتی که پس از تزریق اول، عوارض جانبی داشته اید، حتما باید دوز دوم را دریافت کنید مگر این که پزشک زدن دوز دوم را منع کند.
- ایجاد مقاومت در بدن بعد از زدن هر واکسنی مدتی زمان میبرد. همچنان تمامی موارد ایمنی برای پیشگیری از ابتلا به کرونا را رعایت کنید تا زمانی که بدن شما کاملا واکسینه شده باشد.
در صورتی که بدن شما کاملا واکسینه شده، میتوانید اقدامات پیشگیرانه قبلی را متوقف کنید.
