پا (زانو) پرانتزی در کودکان و بزرگسالان : درمان،علت و علائم

5

پا (زانو)پرانتزی چیست؟

پا یا زانوی پرانتزی شرایطی که است که باعث می شود پاهای شما ظاهری شبیه به پرانتز داشته باشد. در این حالت زانوهای شما حتی در مواقعی که قوزک های پا در کنار یکدیگر قرار دارند، از هم فاصله می گیرند. این شرایط بطور عادی در بین نوزادان به خاطر محدود بودن فضا در رحم مادر مشاهده می شود.

معمولاً، درمان پای پرانتزی در بین نوزادان لازم نیست. در ادامه پاهای کودکان با راه افتادن  صاف می شود و این شرایط معمولاً بین سنین 12 تا 18 ماهگی درمان می شود. در اکثر موارد، این مشکل هیچ عوارض جانبی ماندگاری برای کودک ایجاد نمی کند.

به هر حال، مشکل پا پرانتزی گاهی اوقات می تواند نشانه ای از ابتلا به سایر بیماری ها همچون بیماری بلونت یا نرمی استخوان باشد. در صورتی که فرزند شما با رسیدن به دو سالگی هنوز مشکل زانوی پرانتزی دارد، لازم است با پزشک در این رابطه ملاقات شود.

در بلند مدت، پا پرانتزی می تواند باعث ابتلای فرد به آرتروز در مفاصل زانو و لگن شود. روش های موجود برای درمان پا پرانتزی شامل بریس ها، قالب ها، یا عمل جراحی است که با استفاده از آنها می توان مشکلات استخوانی را درمان کرد. در اصطلاح به این مشکل، بیماری زانو پرانتزی مادر زادی نیز گفته می شود.

علت ها و دلایل

بسیاری از کودکان به خاطر شرایط خاص رحم با پای پرانتزی متولد می شوند. معمولاً، نیازی به نگرانی درباره این مشکل نیست و به تدریج پاها حالت عادی خود را با افزایش سن کودک پیدا خواهند کرد. بعضی از دلایل دیگر ایجاد پا پرانتزی به شرح زیر است:

بیماری بلونت

در هنگام ابتلا به بیماری بلونت، استخوان های ساق پای کودک بطور غیر عادی رشد می کنند و به این ترتیب یک انحنا در زیر ناحیه زانوها ایجاد می شود. با راه افتادن کودک، در نتیجه این بیماری مشکل پای پرانتزی تشدید خواهد شد. این شرایط می تواند از ابتدا در کودک مشخص باشد، اما در بعضی موارد ممکن است علائم بیماری تا زمان رسیدن کودک به سنین نوجوانی قابل توجه نباشد. با گذشت زمان، مشکل زانوی پرانتزی می تواند باعث ایجاد مشکلات مفصل برای زانوها شود.

بیماری بلونت بیشتر در بین خانم ها و نیز افراد آفریقایی آمریکایی قابل مشاهده است. کودکان چاق و نیز کودکانی که زودتر از بقیه راه می افتند، در معرض ریسک بالاتر ابتلا به این بیماری قرار دارند. مطابق بررسی انجام شده توسط بیمارستان کودکان بوستون (BCH)، یک کودک می بایست بطور عادی راه رفتن خود را در سنین بین 11 و 14 ماه شروع نماید.

نرمی استخوان

نرمی استخوان شرایطی است که در نتیجه فقر طولانی مدت ویتامین دی (D) در بدن ایجاد می شود. این شرایط باعث نرم و ضعیف شدن استخوان ها شده و در نتیجه آن مشکل پا پرانتزی ایجاد می شود.

بیماری پاژه استخوان

این بیماری متابولیک تاثیرات منفی بر فرآیند ترمیم شکستگی استخوان و بازسازی استخوان شکسته شده دارد. در نتیجه، استخوان هایی که پس از شکستگی ترمیم می شوند، دارای نیرومندی لازم نیستند. با گذشت زمان، این بیماری می تواند باعث ایجاد مشکل پا پرانتزی و نیز وارد شدن سایر آسیب ها به مفصل شود. بیماری پاژه بیشتر در بین افراد مسن مشاهده می شود و امکان درمان موفقیت آمیز آن در صورت تشخیص و درمان به موقع بیماری وجود دارد.

کوتولگی

رایج ترین نوع کوتولگی در نتیجه شرایطی به نام اکوندروپلازی ایجاد می شود. در حقیقت رشد نامناسب استخوان در این حالت می تواند با گذشت زمان باعث ایجاد مشکل زانوی پرانتزی گردد.

سایر دلایل

علاوه بر این، مشکل پا یا زانوی پرانتزی می تواند در نتیجه شرایط زیر ایجاد شود:

  • شکستگی های استخوان که به نحو مناسب ترمیم نشوند
  • رشد غیر عادی استخوان ها یا دیسپلازی استخوان
  • مسمومیت با سرب
  • مسمومیت با فلوراید

علائم و نشانه ها

این شرایط کاملا قابل شناسایی هستند. در صورتی که شما دچار مشکل پا پرانتزی شوید، زانوهای شما در زمان ایستادن در حالتی که پاها و قوزک های آن در کنار یکدیگر باشند، از هم فاصله می گیرند. زانوی پرانتزی یک مشکل متقارن است که امکان مشاهده آن در هر دو پا وجود دارد.

در اکثر موارد، مشکل پا پرانتزی با رسیدن کودک به سن 12 تا 18 ماهگی، به تدریج بهبود پیدا می کند. به هر حال در صورتی که کودک شما پس از دو سالگی هنوز مشکل پا پرانتزی داشته یا این شرایط به تدریج تشدید شده باشد، لازم است در این رابطه با پزشک ملاقات شود .

تشخیص

تشخیص مشکل پا پرانتزی به سادگی امکان پذیر است، اما پزشک می تواند درباره شدت مشکل یا اینکه این موضوع به خاطر بیماری های دیگر تشکیل شده، اطلاعات لازم را در اختیار شما قرار دهد. در طول جلسه ملاقات با پزشک، معمولاً معاینات لازم بر روی پای کودک انجام شده و وضعیت راه رفتن وی بررسی می شود. علاوه بر این پزشک ممکن است از عکس برداری رادیولوژی زانوها و آزمایش خون برای تایید تشخیص علت مشکل استفاده کند. در واقع عکس برداری انجام شده از استخوان می تواند به پزشک در ارتباط با آسیب های وارد شده به استخوان های پا و زانو کمک کند و آزمایش خون می تواند ابتلای احتمالی فرد به بیماری پوکی استخوان یا پاژه را مشخص نماید.

راه ها و روش های درمان

در اکثریت موارد ایجاد مشکل پا پرانتزی، در صورتی که مشکل در بازه سنی ذکر شده فوق ایجاد شود، دلیل مشکل فیزیولوژیک می باشد. یک روش مناسب برای بررسی شدت مشکل می تواند اندازه گیری فاصله ایجاد شده بین پاها در محل زانو باشد. در صورتی که این فاصله برای کودکان کمتر از 2 اینچ باشد، نیازی به نگرانی درباره این مشکل نیست و نظارت و سنجش شرایط به صورت ادواری می تواند تمام چیزی باشد که برای درمان به آن نیاز است.

به هر حال در صورت مشاهده شرایط زیر، لازم است فعالیت های درمانی بیشتری برای رفع مشکل پا پرانتزی بیمار انجام شود:

  1. در صورتی که پا پرانتزی یا پا ضربدری برای مدت طولانی تر نسبت به آنچه ذکر شد در فرد ایجاد شود. برای مثال مشکل پا پرانتزی در سنین بالای 3 سال و مشکل پا ضربدری در سنین بالای 7 سال باید با استفاده از روش های جدید و مناسب درمان شود.
  2. در صورتی که این مشکل فقط در یک پا وجود داشته باشد.
  3. در صورتی که فاصله بین پاها در محل زانو بیشتر از 2 اینچ بوده یا این فاصله به سرعت در حال افزایش باشد (برای مثال در صورتی که هر شش ماه نیم اینچ به این فاصله اضافه شود).
  4. مشاهده علائمی مثل درد یا لنگیدن یا علائم ابتلا به بیماری بلونت، نرمی استخوان، یا سایر بیماری های استخوانی در فرد مورد نظر.

روش های درمانی و اصلاح قابل استفاده در این حالت به شرح زیر هستند:

  • استفاده از کفش های مخصوص
  • استفاده از بریس ها
  • استفاده از قالب ها
  • انجام عمل جراحی برای ترمیم و رفع مشکل استخوان
  • درمان بیماری ها یا شرایطی که باعث ایجاد پا پرانتزی شده است

توجه داشته باشید که شرایط طولانی مدت پا پرانتزی می تواند باعث ابتلا به آرتروز زانو و لگن شود.

پیشگیری

هیچ روش مشخصی برای پیشگیری از مشکل پا پرانتزی وجود ندارد. در برخی موارد، شما می توانید با اجتناب از قرارگیری در شرایط خاص از ایجاد این مشکل جلوگیری کنید. برای مثال، شما می توانید با اطمینان از دریافت مقدار کافی ویتامین دی (D) توسط کودک، از ابتلا به بیماری نرمی استخوان پیش گیری نمایید. انجام این کار از طریق انتخاب رژیم غذایی مناسب و نیز قرار گرفتن در معرض نور خورشید امکان پذیر می باشد