درمان فلج بل ( عصب صورت)

1

فلج بل چیست؟

فلج بل(فلج صورت)، به فلج موقتی عصب صورت گفته می شود که در نتیجه ی آسیب به اعصاب صورت ایجاد می شود. عصب صورت با عنوان عصب هفتم مغزی نیز شناخته می شود، از یک کانال استخوانی باریک (کانال فالوپین) درون جمجمه، از زیر گوش ها تا ماهیچه های هر سمت صورت کشیده می شود. در اغلب مسیر، این عصب درون این محافظ استخوانی احاطه شده است.

هر عصب صورت به ماهیچه های یک سمت از صورت، شامل اعصابی که باز و بسته کردن چشم را کنترل می کنند، و انواع حالات صورت مثل خنده و اخم را باعث می شوند، پیام رسانی می کند.

به علاوه عصب صورت ضربات عصبی را به غدد لاکریمال یا اشکی، غدد بزاقی و ماهیچه های استخوان کوچک گوش میانی که رکابی نامیده می شود، می رساند.عصب صورت همچنین احساس طعم را از زبان منتقل می کند.

وقتی فرد به فلج بل یا فلج عصب صورت دچار می شود، عملکرد عصب صورت مختل می شود و در نتیجه موجب اختلال در انتقال پیام از طریق مغز به عضلات صورت می شود. این اختلال موجب ضعف یا فلج عضله می شود.

فلج بل به افتخار جراح اسکاتلندی قرن 19، سر چارلز بل، که عصب صورت را توصیف کرد و ارتباط آن با این بیماری را توضیح داد، نام گذاری شده است. این اختلال که به سکته مغزی مربوط نیست، رایج ترین علت فلج صورت است. به طور کلی، فلج بل فقط یکی از جفت عصب های صورت و یک سمت از صورت را تحت تاثیر قرار می دهد، با این حال در موارد نادر، می تواند هر دو طرف صورت را تحت تاثیر قرار دهد.

علائم و نشانه ها

به دلیل این که عصب صورت عملکردهای زیادی دارد و بسیار پیچیده است، آسیب به عصب یا اختلال در عملکرد آن، می تواند مشکلات زیادی ایجاد کند. علائم فلج بل می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و شدت آن از ضعف جزئی تا فلج کامل فرق می کند. علایم این بیماری می تواند شامل مواردی از جمله کشش، ضعف و فلج یک سمت صورت و یا به ندرت هر دو سمت صورت باشد.

سایر علایم این بیماری شامل افتادگی پلک و کج شدن گوشه ی دهان، سرازیر شدن آب دهان، خشکی چشم یا دهان، اختلال چشایی و وجود بیش از حد اشک در یک چشم می باشد. اغلب این علایم، که معمولا ناگهانی شروع می شود و ظرف 48 ساعت به اوج خود می رسد، باعث کج شدن قابل توجهی در صورت می شود.

سایر علایم فلج بل یا عصب صورت می تواند شامل مواردی از جمله درد و ناراحتی اطراف فک و پشت گوش، سوت کشیدن یک یا هر دو گوش، سردرد، از دست دادن حس چشایی، حساسیت بیش از حد به صدا در سمت آسیب دیده، اختلال در تکلم، گیجی و اختلال در خوردن یا آشامیدن باشد.

علت ها و دلایل

فلج بل زمانی اتفاق می افتد که عصبی که عضلات صورت را کنترل می کند، متورم یا ملتهب شود و یا تحت فشار قرار گیرد. در نتیجه موجب ضعف یا فلج می شود. به هر حال علت دقیق این آسیب ناشناخته است.

اغلب دانشمندان معتقدند که عفونت های ویروسی مانند مننژیت ویروسی یا ویروس عامل سرماخوردگی (هرپس سیمپلکس) می تواند این بیماری را ایجاد کند. آن ها معتقدند که عصب صورت در پاسخ به عفونت، متورم و ملتهب می شود و به کانال فالوپین فشار وارد می کند و در نتیجه موجب ایسکمی (محدودیت اکسیژن رسانی و خون رسانی به سلول های عصبی) می شود. در برخی موارد جزئی (که بهبودی سریع حاصل می شود)، تنها به غلاف میلین عصب آسیب وارد شده است. غلاف میلین یک پوشش از جنس چربی است که به عنوان عایق بر روی رشته های عصبی در مغز عمل می کند.

این بیماری همچنین با بیماری هایی از جمله آنفولانزا یا بیماری مشابه آنفولانزا، سردرد، عفونت مزمن گوش میانی، فشار خون بالا، دیابت، سارکوئیدوز، بیماری لایم، تومور و آسیب هایی از جمله شکستگی جمجمه یا جراحت صورت همراه بوده است.

افراد در معرض ابتلا

فلج بل هر ساله 40 هزار آمریکایی را مبتلا می کند. این بیماری مردان و زنان را به یک میزان تحت تاثیر قرار می دهد و می تواند در هر سنی اتفاق بیفتد، اما در افراد با سنین زیر 15 سال و بالای 60 سال کمتر رایج است. فلج بل به طور نامتناسبی، افرادی را مورد هدف قرار می دهد که به دیابت یا بیماری های تنفسی فوقانی مثل آنفولانزا یا سرماخوردگی مبتلا هستند.

تشخیص

تشخیص فلج بل بر اساس تظاهرات بالینی انجام می شود که شامل کج شدن صورت، عدم توانایی در حرکت دادن عضلات سمت آسیب دیده ی صورت و رد کردن سایر بیماری های ایجاد کننده ی فلج صورت می باشد. هیچ آزمایش بالینی مخصوصی برای تشخیص این بیماری وجود ندارد.

به طور معمول، پزشک ضعف فوقانی و پایینی صورت فرد را معاینه می کند. در اغلب موارد، این ضعف به یک سمت صورت محدود می شود و یا گاهی اوقات به پیشانی، پلک و دهان می رسد. آزمایشی با عنوان الکترومیوگرافی (EMG) می تواند آسیب به عصب را تشخیص دهد و شدت و وسعت درگیری اعصاب را تعیین می کند. آزمایشات خونی می تواند گاهی اوقات به تشخیص سایر مشکلات همزمان از جمله دیابت و عفونت های خاص کمک کند. با استفاده از عکسبرداری های MRI و سی تی اسکن می توانیم ساختارهایی که بر روی عصب صورت فشار وارد می کنند را تشخیص داده و از بین ببریم.

راه ها و روش های درمان

تقریبا 75% از بیماران مبتلا به فلج بل یا عصب صورت در مدت زمان کمی به بهبودی کامل دست می یابند. 35% بقیه در عرض کمتر از یک سال بهبود می یابند. یک روش درمانی مخصوص برای تمام انواع این بیماری وجود ندارد، با این حال پزشک ممکن است برای تسریع بهبودی شما فیزیوتراپی و مصرف داروهای خاص توصیه کند. عمل جراحی به ندرت در مورد بیماری فلج بل یا عصب صورت انجام می شود.

داروها

داروهای رایج برای درمان فلج بل  یا عصب صورت شامل موارد زیر است:

  • کورتیکواستروئیدها:مثل Prednisone عوامل ضد التهاب قدرتمندی هستند. اگر این داروها بتوانند ورم عصب صورت را کاهش دهند، در نتیجه عصب قادر خواهد بود به راحتی درون کانال استخوانی که آن را احاطه کرده است، جای گیرد. کورتیکواستروئیدها در صورتی که طی چند روز اول پس شروع علایم مصرف شوند، کارآیی بهتری خواهند داشت.
  • داروهای ضد ویروس: نقش داروهای ضد ویروس مشخص نیست. داروهای ضد ویروس به تنهایی فایده ای ندارند. اثربخش بودن آنتی ویروس هایی که به استروئیدها اضافه شده باشند نیز بعید به نظر می رسد.

با این وجود، داروی آنتی ویروس والاسیکلوویر (Valtrex)  گاهی اوقات به همراه Prednisone برای بیمارانی که به فلج حاد صورت مبتلا هستند، تجویز می شود.

فیزیوتراپی

عضلات فلج شده، کوچک تر و منقبض می شوند که موجب انقباض دایمی آن ها می شود. متخصص فیزیوتراپی به شما آموزش می دهد که چگونه عضلات صورت خود را ماساژ دهید و چه تمرینات ورزشی انجام دهید تا از این اتفاق جلوگیری کنید.

فیزیوتراپ شما در ابتدا حرکات عضلات صورت شما را بررسی می کند تا بتواند برنامه ی درمانی مخصوص شما را طراحی کند. این برنامه ی درمانی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • ورزش های کششی به منظور بازیابی توانایی بالابردن ابرو و حرکت گوشه ی دهان.
  • برنامه ی ورزشی برای انجام حرکاتفعال و غیر فعالبه منظور افزایش عملکردعضلات.
  • تحریک الکتریکی برای حفظ بخش عمده ای از ماهیچه های صورت و جلوگیری از آتروفی.
  • با اعمال ماساژ بر روی عضلات فلج شده، می توان انعطاف پذیری و کشسانی عضله را حفظ کرد. ماساژ همچنین باعث حفظ جریان خون به ناحیه ی آسیب دیده می شود و از انقباض آن جلوگیری می کند.
  • انجام حرکاتی در طول عضلات که موجب بهبود در حس هایی مثل لمس، ضربه زدن و نوازش کردن می شود.

عمل جراحی

در گذشته  برای درمان فلج بل یا عصب صورت عمل جراحی به منظور کاهش فشار وارد بر روی عصب عضله ی صورت، توسط باز کردن مسیرهای استخوانی که عصب از درون آن رد می شد، صورت می گرفت. امروزه این نوع عمل جراحی توصیه نمی شود. آسیب عصب صورت و از دست دادن موقت حس شنوایی از خطرات احتمالی این روش هستند.

مراقبت در منزل

  • مراقبت چشم:چنانچه نمی توانید به طور کامل چشم هایتان را ببندید، ممکن است چشمتان دچار خشکی شود. خشکی چشم می تواند موجب زخم شدن آن و ایجاد بسیاری مشکلات بینایی شود. برای حفاظت از چشم و مرطوب نگه داشتن آن:

در طول روز دائما با انگشت خود پلکتان را باز و بسته کنید. از قطره های چشمی (اشک مصنوعی) یا پماد چشمی استفاده کنید. قطره های چشمی حاوی متیل سلولز گزینه ی مناسبی هستند و نیازی به تجویز توسط پزشک ندارند.

می توانید از قطره های چشمی در طول روز و از پماد چشمی شب هنگام موقع خواب استفاده کنید. از پزشکتان بپرسید که چند وقت یک بار باید از این قطره ها استفاده کنید. در هنگام شب از چشم بند استفاده کنید و در سایر ساعات شبانه روز از عینک معمولی یا عینک ایمنی استفاده کنید.

  • مراقبت از دهان: اگر در یک ناحیه از زبانتان حسی ندارید و یا در این ناحیه بزاق کمی وجود ندارد، ممکن است در این قسمت غذا گیر کند و در نتیجه موجب پوسیدگی دندان و بیماری لثه شود. برای جلوگیری از این مشکلات به دفعات زیاد در روز مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید. برای جلوگیری از مشکلات بلع، به آرامی غذا بخورید و غذایتان را به خوبی بجوید. خوردن غذاهای نرم مثل ماست نیز می تواند کمک کننده باشد.
  • استفاده از حرارت مرطوب: یک لیف یا پارچه را در آب گرم خیس کنید و چندین بار در روز آن را بر روی صورتتان قرار دهید تا درد را کاهش دهید.
  • انجام حرکات فیزیوتراپی: ماساژ دادن و انجام حرکات ورزشی بر روی عضلات صورت با توجه به توصیه های فیزیوتراپ، می تواند باعث شل شدن و جلوگیری از انقباض و گرفتگی عضلات صورت  و درمان فلج بل یا عصب صورت شود.