درمان تنگی کانال نخاع کمر بدون جراحی

89

یکی از علل رایج درد پا و کمر تنگی کانال نخاعی است.همزمان با بالا رفتن سن، ستون فقرات نیز دچار تغییراتی میشود، این تغییرات فرسایشی ناشی از فرایند طبیعی افزایش سن به تنگی کانال نخاع منجر می‌شود.

تغییرات فرسایشی و تخریبی ستون فقرات در 95 درصد افراد بالای 50 سال به چشم می‌خورد. تنگی کانال نخاع بیشترین میزان شیوع را در میان سالمندان بالای 60 سال دارد. فشار روی ریشه‌های عصب در میان زنان و مردان به یک اندازه رواج دارد.

به گفته بسیاری از متخصصان جراح ستون فقرات تعداد اندکی از بیماران هنگام تولد از مشکلات مادرزادی کمر رنج می‌برند که در نهایت به تنگی کانال نخاعی کمری، از نوع مادرزادی، منجر می شود. تنگی کانال نخاع مادرزادی غالباً در مردان بروز می‌یابد. بیماران معمولاً در سنین بین 30 تا 50 سالگی برای نخستین بار با علائمی مواجه می‌شوند.

علائم و نشانه ها

درد کمر و پشت بدن. تمام بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاع کمر درد را تجربه نمی‌کنند، بروز این درد به شدت آرتریت بستگی دارد.

عصب‌های نخاعی حس‌های بخش‌های خاصی از بدن را تقویت می‌کنند، بنابراین فشار روی این عصب‌ها گاهی درد ناحیه‌های تحت پوشش را به دنبال دارد. درد باسن، که در پایین پا منتشر می‌شود و به عارضه سیاتیک موسوم است، نیز ناشی از همین فشار است.

درد سوزشی در باسن یا پاها (سیاتیک) فشار روی عصب‌های نخاعی درد را در ناحیه‌های تحت پوشش این عصب‌ها برمی‌انگیزد. این درد سوزشی معمولاً از باسن شروع می‌شود و در پایین پا منتشر می‌شود و در نهایت به کف پا می‌رسد.

بی‌حسی یا گزگز باسن یا پاها در نتبجه افزایش فشار روی عصب‌ها، بیمار مبتلا به تنگی کانال نخاع علاوه بر درد سوزشی دچار بی‌حسی و گزگز نیز می‌شود. اگرچه تمام بیماران هر دو علامت درد سوزشی و بی‌حسی و گزگز را تجربه نمی‌کنند.

ضعف پاها یا "افتادگی پا" به محض رسیدن فشار به میزان مشخص، یک یا هر دو پا دچار ضعف می‌شود. برخی بیماران با افتادگی پا روبه‌رو می‌شوند یا احساس می‌کنند که پای‌شان هنگام راه رفتن روی زمین کشیده می‌شود.

کاهش درد هنگام نشستن یا رو به جلو خم شدن. بر اساس مطالعات انجام شده بر روی مهره‌های کمری، خم شدن رو به جلو واقعاً فضای در دسترس اعصاب را افزایش می‌دهد. درد بسیاری از بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاع با رو به جلو خم شدن، به ویژه در حالت نشسته، کاهش می‌یابد. درد معمولاً هنگام برخاستن و ایستادن و راه رفتن تشدید می‌شود. برخی بیماران گزارش داده‌اند که می‌توانند با تکیه کردن روی چرخ خرید راه بروند یا این که از دوچرخه ثابت استفاده کنند. بااین حال پیاده‌روی در مسافت بیش از دویست یا سیصد متر به  باعث تشدید ضعف یا درد شدید خواهد شد

علت ها و دلایل

تنگی کانال نخاع زمانی رخ می‌دهد که فضای اطراف نخاع تنگ شود در نتیجه نخاع و ریشه‌های اعصاب نخاعی تحت فشار قرار گرفته و بیمار دچار درد، بی‌حسی یا ضعف در پاها می‌شود.

 هه

آرتریت (بیماری التهاب مفصل) رایج‌ ترین علت بروز تنگی کانال نخاع است. منظور از آرتریت فرسایش و تخریب مفصل‌های بدن است.

دیسک‌ها در دوران جوانی حاوی مقدار زیادی آب هستند (تصویر سمت چپ)، اما دیسک به موازات افزایش سن، آب خود را از دست می‌دهد و کوتاه‌تر و یا حتی متلاشی می‌شود (تصویر سمت راست). پی‌آمد این تغییرات وارد شدن فشار به مفاصل فاست و ابتلا به آرتریت است. آرتریت ستون فقرات در فرسایش و تخریب دیسک‌ها و از بین رفتن مواد موجود در آن ریشه دارد. دیسک‌های کودکان و جوانان حاوی مقدار زیادی آب است، اما هر چه فرد مسن‌تر می‌شود، آب دیسک نیز کمتر و در نتیجه دیسک ضعیف‌تر می‌شود. این مشکل باعث می‌شود تا فضای دیسک نشست کند و ارتفاع دیسک کاهش یابد.

فرسایش دیسک به نوبه خود به  باعث بروز دو مشکل می شود، نخست آن که وزن به مفصل‌های فاست منتقل می‌شود و دوم این که کانال‌های دربرگیرنده اعصاب کوچک‌تر می‌شود.

مفاصل فاست نیز در نتیجه تحمل فشار مضاعف به تدریج تخریب می‌شوند و مشابه موارد مفصل زانو یا مفصل ران، بیمار مبتلا به آرتریت می‌شود. غضروف پوشش دهنده و محافظ مفصل‌ها نیز فرسوده می‌شود؛ فرسایش کامل غضروف موجب سایش دو استخوان روی یکدیگر می‌شود. بدن در واکنش به از بین رفتن غضروف و برای جبران این نقص و حمایت از مهره‌ها شروع به تشکیل استخوان‌ جدید در مفصل‌های فاست می‌کند. این استخوان اضافی، موسم به خار یا زائده استخوانی، به مرور زمان فضای اختصاص یافته به عبور عصب‌ها را تنگ می‌کند.زائده‌ها یا خارهای استخوانی ناشی از آرتریت کانال نخاعی را تنگ می‌کند.

دیگر واکنش بدن به آرتریت این است که رباط‌های اطراف مفصل‌های ناحیه کمر بزرگ می‌شوند. بزرگ‌تر شدن رباط‌ها نیز فضای مربوط به عصب‌ها را کاهش می‌دهد. زمانی که فضا آن‌ قدر تنگ شود که عصب‌های نخاعی تحریک شوند، علائم دردناک شروع می‌شود.

راه ها و روش های درمان

روش‌ های درمان غیرجراحی تنگی کانال نخاع بر بازیابی سطح عملکرد و تسکین درد متمرکز می‌شود. اگرچه روش‌های غیرجراحی مشکل تنگی کانال نخاع را برطرف نمی‌سازد، علائم بسیاری از بیماران با بهره‌گیری از این روش‌ها برطرف می‌شود. انجام عمل جراحی ستون فقرات برای کمتر از 5 درصد بیماران مبتلا به تنگی نخاع ضرورت می‌یابد.

  • تغییر در حالت اندامی. بیماران مبتلا به تنگی کانال نخاع متوجه می‌شوند که خم کردن رو به جلوی ستون فقرات در زمان راه رفتن علائم‌ آن ها  را برطرف می‌سازد. دراز کشیدن و بالا آوردن زانوها تا قفسه سینه نیز منجر به تسکین علائم می‌شود. در این حالت‌ها فضای در دسترس عصب‌ها بزرگ‌تر می‌شود و در نتیجه بیمار می‌تواند مسافت بیشتری را طی کند.
  • دارو فشار روی عصب‌ها در بعضی موارد از ورمی التهابی نشأت می‌گیرد. مصرف داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب(NSAIDS) مانند آسپرین یا ایبوپروفن باعث تسکین علائم تنگی کانال نخاع می شود
  • استراحت استراحت پس از شروع مجدد تدریجی فعالیت مفید است. انجام تمرین‌های ایروبیک (هوازی) مانند دوچرخه‌سواری یا استفاده از دوچرخه ثابت غالباً پیشنهاد می‌شود.
  • فیزیوتراپی: فیزیوتراپی معمولاً از ترکیبی از درمان غیرفعال و نرمش و حرکت‌های اصلاحی بهره می‌گیرد. درمان غیرفعال شامل کمپرس سرد یا گرم، اولتراسوند، تحریک الکتریکی و ماساژ می‌شود. این درمان‌ها با توجه به شل کردن عضله‌های منقبض و تسکین درد یا ناراحتی، بیمار را برای درمان فعال تنگی کانال نخاع آماده می‌سازد. حرکت‌های اصلاحی نیز تمرین‌های کششی و تجویزی را برای پایدارسازی ستون فقرات، افزایش قدرت، استقامت و انعطاف‌پذیری دربرمی‌گیرد.
  • کشش (ترکشن): ترکشن علیرغم مفید بودن برای برخی بیماران، نتایج بسیار محدودی را به دست می‌دهد.
  • تزریق: تزریق در فضای اپیدورال رایج‌ ترین تزریقی است که برای تسکین علائم تنگی کانال نخاع انجام می‌شود. در این روش که یکی از روش های جراحی بسته ستون فقرات محسوب می شود، دارو (معمولاً استروئید) داخل فضای پیرامون ریشه‌های عصبی خاص (فضای اپیدورال) تزریق می‌شود. تزریق این دارو از روش های درمان تنگی کانال نخاعی است که در کاهش التهاب و درد حاد منتشر شونده در دست‌ها یا پاها مؤثر است. سه تزریق معمولاً ظرف چند هفته انجام می‌شود.
  • طب سوزنی: طب سوزنی تا حدی نه در موارد چندان شدید درد تنگی کانال نخاع را کاهش می‌دهد.
  • کایروپراکتیک (درمان دستی): کایروپراکتیک درمانی است که در آن متخصص به منظور تنظیم و هم‌ راستا کردن استخوان‌ها و بازیابی دامنه حرکتی طبیعی مفاصل به ناحیه معینی فشار وارد می‌کند. حرکت مناسب درد، گرفتگی یا اسپاسم عضلانی را کاهش می‌دهد و عملکرد سیستم عصبی و وضعیت سلامت عمومی را بهبود می‌بخشد.
  • ماساژ. ماساژ مناسب به دلیل شل کردن عضله‌های منقبض و از بین بردن اثر فشار باعث تسکین درد تنگی کانال نخاع می شود

بریس یا گردنبند و کمربند طبی. کمربند یا گردنبند طبی ستون فقرات را ثابت نگه می‌دارد و حرکت‌های دردناک را محدود می‌سازد.

جراحی: در صورت موفقیت‌آمیز نبودن دیگر روش‌های درمانی در تسکین درد توصیه می‌شود تا به منظور از بین بردن فشار روی عصب‌های درگیر عمل جراحی تنگی کانال کمری انجام شود.

پیش از بهره‌گیری از هر روش‌ درمانی جدید باید با پزشک مشورت نمود. برای مثال یک داروی گیاهی ممکن است با داروی مصرفی تجویزی یا غیرتجویزی تداخل داشته باشد. مسلم است که هیچ یک از ما درصدد نیستیم تا با خوددرمانی ناآگاهانه به خود صدمه بزنیم، بنابراین باید اطمینان حاصل کنیم که شروع یک روش درمانی جدید بی‌خطر و مفید خواهد بود.